Задание 1

Назовите официальные названия перефразированных высказываний (названий государств или городов) и объясните данные значения։ 

1. Земля Обетованная — Изреиль

2. Страна восходящего солнца — Япония

3. Поднебесная — Китай

4. Страна утренней свежести — Кореа

5. Эллада  — Греция

6. Страна правды —Индия

7. Страна березового ситца — Россия

Задание 2

Перифраза называет понятие или явление другими словами, сохраняя при этом его смысл․ Объясните данные высказывания своими словами:

чёрное золото —нефть
второй хлеб —картофель
король грибов —белый гриб
корабль пустыни —верблюд
стальное полотно —железная дорога
канцелярская крыса —чиновник или служащий
вечный город —Рим
вечер жизни- старость
хозяин тайги-медведь
наши младшие братья-животные

царь зверей —лев

белое золото —хлопок

железная леди —Маргарет Тэтчер

голубая планета —Земля

Задание 3

Перифразируйте данные профессии։

Люди в белых халатах —медицинские работники

Добытчики черного золота —нефтяники

Покорители горных вершин —горные инструкторы

Задание 4

Образные перифразы выполняют в речи эстетическую функцию, их отличает яркая эмоционально-экспрессивная окраска. О каком времени года говорится в данном стихотворении А С Пушкина?

Унылая пора! Очей очарованье!—унылая пора
Приятна мне твоя прощальная краса —прощальная краса
Люблю я пышное природы увяданье,—пышное природы увяданье
В багрец и в золото одетые леса,—в багрец и в золото одетые
В их сенях ветра шум и свежее дыханье,—ветра шум и свежее дыханье
И мглой волнистою покрыты небеса,—мглой волнистою покрыты небеса
И редкий солнца луч, и первые морозы,—первые морозы
И отдаленные седой зимы угрозы.—седой зимы угрозы

1)Ի՞նչ է տառային արտահայտությունը, բերեք տառային արտահայտության   օրինակ:
Այն արտահայտությունը որը պարունակում է տառեր կոչվում է տառային արտահայտություն։
Օրինակ։ 2a+c, a+b

2)Ի՞նչ է հարաբերությունը:   Ի՞նչ է ցույց տալիս հարաբերությունը։
Հարաբերությունը երկու թվերի քանորդն է և ցույց է տալիս թե նախորդ անդամը քանի անգամ է մեծ հաջորդ անդամից։

3) Կատարե՛ք հաշվումները, եթե a = 5.

 (3 ⋅ a + 5) ⋅ a:
(3.5+5).5=100
1)3.5=15
2)15+5=20
3)20.5=100

4)Գտե՛ք տառային արտահայտության արժեքը, եթե a = 7, b = 4.

240 ։ b + 49 ։ a
240:4+49:7=67
1)240:4=60
2)49:7=7
3)60+7=67

5)Գտե՛ք հարաբերությունը.

12-ի  և  3/5 –ի:
12:3/5=12.5/3=12.5/3=20

6) Գտե՛ք տառի թվային արժեքը. ա) �� /4 = 6 /10
x=4.6:10=24/10

7)500 կգ հանքաքարից ստացել են 70 կգ պղինձ։ Ինչքա՞ն պղինձ կստացվի 300 կգ հանքաքարից։

500 կգ-70 կգ պղինձ

300 կգ-х կգ պղինձ
500:300=70:x
x=300.70:500=42 կգ պղինձ

8)Հետևյալ մեծություններից որո՞նք են ուղիղ համեմատական․ 

• Կոտորակն ու նրա համարիչը:
  Այո
• Կոտորակն ու նրա հայտարարը:
  Ոչ
• նույն արտադրողականությամբ աշխատող բանվորների քանակը և այդ աշխատանքը կատարելու ժամանակը։
  Ոչ
• քառակուսու կողմը և  նրա պարագիծը։
  Այո

9)Հետևյալ մեծություններից որո՞նք են հակադարձ  համեմատական․

• Կոտորակն ու նրա համարիչը:
  Ոչ
• Կոտորակն ու նրա հայտարարը:
  Այո
• նույն արտադրողականությամբ աշխատող բանվորների քանակը և այդ աշխատանքը կատարելու ժամանակը,
  Այո
• քառակուսու կողմը և  նրա պարագիծը։

          Ոչ

10) 15 բանվոր  կատարել են աշխատանքը 24 օրում: Քանի՞ օրում այդ նույն աշխատանքը կկատարեին 12 բանվոր:
15 բանվոր-24 օրում
12 բանվոր-x օրում
15:12=x:24
x=15.24:12=30 օրում

1. Հաշվե՛ք x կողմով քառակուսու մակերեսը, եթե x = 2 սմ, 3 սմ, 4 սմ, 5 սմ։ Ուղիղ համեմատակա՞ն կլինեն արդյոք քառակուսու մակե­րեսը և նրա կողմի երկարությունը։ Պատասխանը հիմնավորե՛ք։
   x=2սմ s=2.2=4սմ քառ
   x=3սմ s=3.3=9սմ քառ
   x=4սմ s=4.4=16սմ քառ
   x=5սմ s=5.5=25սմ քառ
   4/2=2, 9/3=3, 16/4=4, 25/5=5
   Ուղիղ համեմատական չէ։
2.  315կգ ապրանքի համար վճարել են 19215 դրամ: Որքա՞ն է պետք  վճարել նույն տեսակի 112կգ ապրանքի համար:
   315/112=19215/x
   x=19215.112:315= 6832 դրամ
3. x տառով նշանակենք քառակուսու կողմը, իսկ y­ով՝ նրա պարա­գիծը։ Ուղիղ համեմատակա՞ն կլինի արդյոք x մեծությունը y մեծու­թյանը։
   y=4x
   x=1, y=1.4=4 x=2, y=4.2=8 x=3, y=4.3=12
   Այո ուղիղ համեմատական է։
4. Երկու բանվոր որոշակի ժամանակում պատրաստել են 30 մանրակ: Քանի՞ բանվոր պիտի աշխատի նույն ժամանակում 45,90,120 մանրակ պատրաստելու համար:
   2 բանվոր-30 մանրակ 2 բանվոր-30 մանրակ 2 բանվոր-30 մանրակ
   x բանվոր-45 մանրակ x=բանվոր-90 մանրակ x բանվոր-120 մանրակ
   2/x=30/45 2/x=30/90 2:x =30:120
   x=2.45:30=3 բանվոր x=2.90:30=6 բանվոր x=2.120:30= 8 բանվոր
5. Հետևյալ մեծություններից որո՞նք են ուղիղ համեմատական.
   ա) անցած ճանապարհը և արագությունը, եթե ժամանակը հաստատուն է,
   Ճանապարհը և արագությունը ուղիղ համեմատական են
   բ) եռանկյան կողմը և պարագիծը,
   p=3.a
   ուղիղ համեմատական
   գ) մարդու տարիքը և հասակը։
   Ոչ ուղիղ համեմատական չեն։
6. Հաշվե՛ք x կողով խորանարդի ծավալը, եթե x = 3 սմ, 4 սմ, 5 սմ, 6 սմ։ Հակադարձ համեմատակա՞ն են արդյոք խորանարդի ծավալը և նրա կողի երկարությունը։ Իսկ ուղի՞ղ համեմատական։
   X=3սմ, 4սմ, 5սմ, 6սմ
   V=x խորանարդ
   x=3սմ v=3.3.3=27սմ խորանարդ
   x=4սմ v=4.4.4=64սմ խորանարդ
   x=5սմ v=5.5.5=125սմ խորանարդ
   x=6սմ v=6.6.6=216սմ խորանարդ
7. 15 բանվորներ կատարել են աշխատանքը 24 օրում: Քանի՞ օրում այդ նույն աշխատանքը կկատարեին 18 բանվորներ:
   15 բանվոր-24 օր
   18 բանվոր-x օր
   15:18=x:24
   x=15.24:18=20 օր
   Հետևյալ մեծություններից որո՞նք են հակադարձ համեմատական.
   ա) նույն արտադրողականությամբ աշխատող բանվորների քանակը և այդ աշխատանքը կատարելու ժամանակը,
   Բանվորների քանակը շատանում է ժամանակը քչանում է։
   Հակադարց համեմատական։
   բ) ավազանի՝ ջրով լցվելու ժամանակը և որոշակի ժամանակահատվածում նրա մեջ լցվող ջրի քանակությունը:
   Ուղիղ համեմատական։
8. Առևտրականն ունի 100000 դրամ։ Որքա՞ն ապրանք նա կարող է գնել այդ գումարով, եթե մեկ միավոր ապրանքն արժենա 1000 դրամ, 2000 դրամ,  4000 դրամ, 5000 դրամ,  Կազմե՛ք ապրանքի քանակության և նրա գնի միջև կախման աղյուսակը։
   1000 դրամ 100000:1000=100
   2000 դրամ 100000:2000=50
   4000 դրամ 100000:4000=25
   5000 դրամ 100000:5000=20
9. 125 գ լուծույթը պարունակում է 5 գ աղ: Որքան աղ է պարունակում 250 գ այդպիսի լուծույթը:
   125 գրամ-5 գրամ աղ
   250 գրամ-х գրամ աղ
   125/250=5/x
   х=5.250:125=10 գրամ աղ
   
10. Լրացրեք ուղիղ  համեմատականության աղյուսակը.
    Երկարություն (սմ)
    1=18
    2=36
    3=54
    4=72
    5=90
    Զանգված(կգ)
    18
    
    

12. Սիրելի´ սովորողներ, այժմ ինքներդ կազմեք նմանատիպ առաջադրանքներ:

2 բանվոր-15 օրում
3 բանվոր-x օրում
2/3=x/15
x=2.15:3=10 օրում

13. Կատարե՛ք ինքնաստուգում (word):

Որտեղ պետք է, կետի փոխարեն յ գրի՛ր: Ո՞ր դեպքում գրեցիր յ-ն:

Հայացք, հայելի, հոյակապ, մի.ացում, ձի.արշավ, տի.եզերական, փակե.ի, կայարան, խաբե.ություն, է.ի, գնայի, բու.եր, տղայի, Մարոյի:
յ տառը գրվում է ա և ո տառերից հետո։

Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված բառերից մեկը:

Շոշափեց ու տեսավ, որ խեղճ կենդանուողը կոտրվել է: (ող, ոխ)

Ոխը սրտում որ մնա, թույն կդառնա, կքայքայի սիրտը: (ող, ոխ)

Երբ երեկոյան հետ թռան, տեսան, որ իրենց բույնը գրավել է անծանոթ մի թռչուն: (բույն, բուն)

Մի քանի հոգի ձեռք-ձեռքի էին տվել ու փորձում էին գրկել հինավուրց ծառի վիթխարի բունը: (բույն, բուն)

Մոտակայքում ապրողներն այնքան են վարժվել Վիկտորիայի շառաչին, որ դրան էլ ուշադրություն չեն դարձնում: (Վիկտորիա, Վիկտորյա)

Տնեցիներն այնքան են վարժվել Վիկտորյայի անտեղի լացուկոծին, որ դրան էլ ուշադրություն չեն դարձնում: (Վիկտորիա, Վիկտորյա)

Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված բառերից մեկը:

Քո չքնաղ ծաղկի բույրն է ինձ այստեղ բերել: (բույր, բյուր)

Անթիվ ու բյուր են աստղերը: (բույր, բյուր)

Ասիան երբևէ կհանգստանա՞ պատերազմներից: (Ասիա, Ասյա)

Ասյան երբևէ կհանգստանա՞ իրեն այդքա՜ն հուզող մտքից: (Ասիա, Ասյա)

Սոֆիան գեղեցիկ ու հյուրընկալ քաղաք է: (Սոֆիա, Սոֆյա)

Սոֆյան գեղեցիկ ու նրբանկատ աղջիկ է: (Սոֆիա, Սոֆյա)

Տրված բառերը գործածելով՝ պատմություն հորինի՛ր:

Գոռգոռալ, դռդռալ, մռմռալ, հռհռալ, կռկռալ, ճռճռալ:
Բոլոր երեխաները գոռգոռում են։
Վարագույրները քամուց դռդռում են։
Իմ աչքերը մրմռում են։
Կապիկները հռհռում են։
Կատուն անկյունում մռմռում է։
Կանաչ գորտերը լճում կռկռում են։
Հին դարպասը ճռճռում է։

Կետերը փոխարինի՛ր ր կամ ռ տառով (հարկ եղած դեպքում օգտվի՛ր ուղղագրական բառարանից):

Արծիվ, առյուծ, հուռթի, մրմուռ, մարմար, մռմռոց, փրփրել, բարբառել, արհամարհել, բարձ, պառկել:

Ընդգծված բառերը փոխարինի՛ր հոմանիշներով: Ընտրածդ բառերի գրությունը ճշտի՛ր բառարանի օգնությամբ:

Մի ցատկով բռնեց հանդուգնին:
Մի ցատկով բռնեց համարձակին։

Նոր վզկապը բաճկոնիդ հետ գեղեցիկ է դիտվում:
Նոր փողկապը բաճկոնիդ հետ գեղեցիկ է դիտվում։
Ինչո՞ւ քամահրանքով նայեցիր ու դուրս եկար:
Ինշո՞ւ արհամարհանքով նայեցիր ու դուրս եկար։

Սկսել էր փոշմանել, որ երեկոն անցկացրել էր տանը՝ ընկերներից հեռու:
Սկսել էր զղջալ որ երեկոն անցկացրել էր տանը ընկերներից հեռու։

Վերջապես մտավ մի մեծ դահլիճ:
Վերջապես մտավ մի ընդարձակ դահլիձ։

Բառարանից օգտվելով, բացատրիր տեքստում ընդգծված բառերը։
հորզորզել-անուն դնել
տկարանալ-հիվանդանալ
խնդուն-ծիծաղկոտ, ուրախ
վատնող-անիմաստ ծախսել
զատել-անզատել, առանձնացնել
շլմռրել-շփոթվել, մոլորվել
ողզամիտ-առողջ միտք ունեցող
անշուշտ-անպայման
տրտմակերպ-տխուր
սարսել-ցնցել, շարժել
կիրառել-օգտացործել
ահաբեկված-սարսափած
մտորել-խորհել, մտածել
երկյուղել-վախենալ
խորշել-զզվել
բերկրանք-ուրախություն
մոգոնել-հորինել
ձաղկվել-ծեծվել մտրակով
սաստիկ-ուժեղ
հույժ-կարևոր, շտապ
պատսպարել-թաքցնել
ամփոփված-մյուս ներից առանձնացված
խանդավառել-ուրախացնել ոգորել
այդուհանդերձ-չնայած դրան
փափագելի-ցանկալի
փույթ-կարևոր չէր
ի վար-ցած
կայտառ-աշխողժ, ուրախ
բազում-շատ
թխլիկ-չաղլիկ
դժուրին-հեշտ
քինախնդրություն-չար, չներող
համագրավ-ամեն ինչ գրաված

Համառոտ պատմի՛ր պատմվածքը։

Փոքրիկ տղան տանձեր քաղելու և դասից ուշանալու համար պատժվել էր։ Նրան անարդարացի անվանեցին գող։ Տարիներ հետո երբ տղան մեծացել էր ուզում էր որ իրեն հասկանան որ ինքը գող չի եղել և բոլորին ներում էր։

Տղայի արարքը գողություն համարո՞ւմ ես։ Հիմնավորի՛ր պատասխանդ։
Ոչ ես տղայի արարքը գողություն չեմ համարում որոհետև նա փոքրիկ էր և ազնիվ։

Տղան ինչպե՞ս էր բացատրում կամ արդարացնում իր արարքը։ Տեքստից առանձնացրո՛ւ համապատախան հատվածները։
Ցանկապատից այս կողմ անցած տանձերն իմն են։

Ինչո՞ւ է պատմվածքը այսպես վերնագրված։

Որոհետև պատմվածքումը գողացել էին հինգ հասուն տանձեր։

Պատմվածքի համար այլ վերնագիր մտածի՛ր։

Մեծ տղան

Ինչո՞ւ էր հեղինակը որոշել տարիներ անց պատմել իր արարքի մասին։

Ուզում էր որ իր ընկերները ուսուցիչները իմանան որ տանձի կորիզները պետք է տնկեր։

Պատմվածքի հերոսի հոգեվիճակը քեզ ծանո՞թ է։ Պատասխանդ հիմնավորի՛ր մեկ-երկու նախադասությամբ։
Ոչ ինձ ծանոթ չԷ։

Ի՞նչ խորհուրդ կտայիր տղայի ուսուցչուհուն և պարոն Փոլարդին։
Երեխաներին պետք չէ խփել։

• Ինչպես ես հասկանում հետևյալ տողերը՝ Ամենուրեք փնտրիր բարի՛ն ու հենց հայտնաբերես, հանի՛ր լույս աշխարհ իր թաքստոցից:
  Ինչքան կարող ես մարդկանց բարություն արա։
• Ինչու է հեղինակը կարծում, որ արտաքին տեսքը կարող է խաբուսիկ լինել. Մի՛ խաբվիր արտաքին տպավորությամբ:
  Գեղեցիկ է նա ով բարի է ազնիվ, ընկերասեր։
• Փորձիր այս միտքն այլ բառերով արտահայտել՝ Ոչ մեկին մի՛ ենթարկվիր, բայց և ոչ մեկին էլ քեզ մի՛ ենթարկիր:
  Եղիր բարի ազնիվ խելացի և ինքնավստահ։
• Ի՞նչ ես հասկանում կյանքի ժամեր ասելով:
  Այն ժամանակը երբ մենք ապրում ենք։
• Հատվածից դուրս գրիր քեզ համար ամենաօգտակար միտքը:
  Մի՛ ամաչիր բարի ու քնքուշ լինել։

Տեսական նյութ

Համեմատության յուրաքանչյուր անդամ կարելի է արտահայտել 

մյուս երեքի միջոցով։ Իրոք, դիցուք ունենք համեմատություն.

=

Համեմատությունների հիմնական հատկության համաձայն՝

                                        a‧d=b‧c

Այստեղից ստանում ենք.

      a=,d=,b=,c=:

Այս հավասարություններից երևում է, որ եթե համեմատության անդամներից մեկը հայտնի չէ (անհայտ է), ապա այն կարելի է գտնել համեմատության մյուս երեք (հայտնի) անդամների միջոցով։ Համեմատությունների այս հատկությունն ընկած է նրանց վերաբերյալ 

խնդիրների լուծման հիմքում։ 

Խնդիր

Հավասարաչափ հոսող ջուրը  6 ժամում  լցնում է ավազանի ՝ 480 մ³  ծավալով մասը։ Քանի՞ ժամում   կլցվի ամբողջ  ավազանը, եթե նրա  ծավալը  720 մ³    է։

Լուծում։ 

Որոնելի ժամանակը   նշանակենք x-ով։ 1 ժամում ավազանի մեջ լցվող ջրի ծավալը կարելի է արտահաայտել    կամ  

հարաբերությամբ։ Քանի որ  ջուրը հավասարաչափ է հոսում, այդ հարաբերությունները պետք է հավասար լինեն։    Ուրեմն ճիշտ է  հետևյալ համեմատությունը։

  =  

x==9

Պատասխան՝ 9 ժ։

Առաջադրանքներ

1. Գտե՛ք x թիվը, եթե նրա և 8-ի հարաբերությունը նույնն է, ինչ որ`

Օրինակ՝ ա) 4 ։ 1, 

Կգրենք այսպես՝ x:8=4:1
x=4·8:1=32

բ) 6 ։ 4, 
x/8=6/4,
x=6.8/4=48/4,
x=48/4=48:4/4:4=12

գ) 4 ։ 44,
x/8=4/44,
x=8.4/44=32/44=32:4/44:4=8/11

դ) 5 ։ 4,
x/8=5/4,
x=8.5/4=40/4=10

ե) 1 ։ 7,
x/8=1/7,
x=8.1/7=8/7,

զ) 21 ։ 7:
x/8=21/7,
x=8.21/7=168/7=24

2) Ի՞նչ թիվ է անհրաժեշտ գրել տառի փոխարեն, որպեսզի ստացվի 

համեմատություն.

Օրինակ՝ ա) =

X=4·10:5=8

բ) =,
x=7.20:4=35

գ) =
x=6.3:9=2

դ) =,
x=50.7:25=14

ե) =,
х=5.27:9=15

զ) =

х=18.21:3=126

3)640 մ³ ծավալով ավազանը հավասարաչափ հոսող 

ջրով լցվում է 8 ժամում։ Քանի՞ խորանարդ մետր ջուր կլինի 

ավազանում, եթե խողովակը բաց լինի 5 ժ։

640-8ժամ
x-5ժամ
640/х=8/5
х=640.5:8=400 մ խոր․

4) Գնացքն ամբողջ ճանապարհի 3/4-ն անցնում  է  6 ժամում։ Ինչքա՞ն 

ժամանակում այն կանցնի ամբողջ ճանապարհը։
3/4-6 ժամում
1-х ժամում
3/4:1=6:х
х=6.1:3/4=6.4/3=24/3=8 ժամ

5) Բնակարանի մակերեսը 64 մ² է։ Նրա հատակը ներկելու համար 

պահանջվում է 21 կգ ներկ։ Քանի՞ կիլոգրամ ներկ է անհրաժեշտ 

խոհանոցի հատակը ներկելու համար, եթե նրա մակերեսը 16 մ² է։
64-21կգ
16-хկգ
64:16=21:х
х=16.21:64=5 16/64 կգ
6) 500 կգ հանքաքարից ստացել են 77 կգ պղինձ։ Ինչքա՞ն պղինձ 

կստացվի 300 կգ հանքաքարից։
500կգ=77կգ պղինձ
300կգ=хկգ պղինձ
 500:300=77:x
x=77.300:500=46 1/500 կգ

7) 160 գ ծովի ջրում պարունակվում է 8 գ աղ։ Քանի՞ գրամ ծովի ջուրն 

է պարունակում 56 գ աղ։
160 գրամ ջուր – 8 գրամ աղ
x գրամ ջուր-56 գրամ աղ
160:x=8:56
x=160.56:8=1120 գրամ

8) Բանվորը 8 ժ աշխատելու համար ստանում է 2500 դրամ։ Քանի՞ 

դրամ կստանա բանվորը 12 ժ աշխատելու համար։
8 ժ-2500 դրամ
12 ժ-х դրամ
8։12=2500:x
x=2500.12:8=3750 դրամ

9) Մետաղյա խորանարդը, որի կողի երկարությունը 13 սմ է, ունի 1352 գ զանգված։ Որքա՞ն է նույն մետաղից պատրաստված և 2 սմ կողով խորանարդի զանգվածը։
13սմ-1352գ
2սմ-x գրամ
13:2=1352:x
x=1352.2:13=208 գրամ