•  Գտիր հարյուրի կրկնապատիկի և 33-ի եռապատիկի գումարը։
• 2.100=200
• 33.3=99
• 2. Գումարելիներից մեկը 289 է, մյուսը՝ 11: Գտիր գումարը։
• 289+11=300
• 3. Գումարելիներից մեկը 180 է, մյուսը՝ 31: Գտիր գումարը։
• 180+31=191
• 4. Ո՞րն է թվի գրության 2-րդ կարգի կարգային միավորը։
• տասնավոր
• 5. Ո՞րն է թվի գրության 3-րդ կարգի կարգային միավորը։
• հարյուրավոր
• 6. Որքանո՞վ կփոքրանա թիվը, եթե նրա գրության հարյուրավորների կարգում գրված 5 թվանշանը փոխարինվի 4-ով։
• 100
• 7. Որքանո՞վ կմեծանա թիվը, եթե նրա գրության հազարավորների կարգում գրված 4 թվանշանը փոխարինվի 9-ով։
• 5000

Խնդիրներ

1. Ինքնաթիռում շարքերը համարակալված են 1-ից մինչև 25-ը, բայց 13 համարի շարք չկա: 15-րդ շարքում կա միայն չորս, իսկ բոլոր մնացած շարքերում` վեցական նստատեղ: Քանի՞ նստատեղ կա այդ ինքնաթիռում: 1)25-2=23 2)23.6=138 3)138+4=142
2. Աշոտը 2 վայրկյանում վազում է 3 մետր, իսկ նրա փոքր եղբայրը 1 վայրկյանում վազում է 1 մետր։ Նրանք միաժամանակ միևնույն կետից ուղիղ գծով սկսեցին վազել 240 մետր հեռավորության վրա գտնվող ծառի մոտ։ Ծառի մոտ Աշոտը քանի՞ վայրկյան կսպասի եղբորը։
3. Քանի՞ կենտ թիվ է հնարավոր ստանալ 4871  թվի թվանշանների վերադասավորումով: Գրիր այդ թվերը:

4781, 8471, 7481, 4817, 8741, 4871:

Հաշվեք՝ հիշելով գործողությունների կարգը և տեղափոխական հատկությունները։
25 x 6 x 4 : 100=6

1)25.6=150

2)150.4=600

3)600:100=6
77 x 3 x 11 : 33=7

1)77.3=231

2)231.11=231

3)231:33=7
890 : 5 : 2 x 1=89

1)890:5=178

2)178:2=89

3)89.1=89
(450 — 40)/10 + 19=60

1)450-40=410

2)410:10=41

3)41+19=60
801 : 3 + 27 x 4=1176

1)801:3=267

2)267+27=294

3)294.4=1176
1. Երկու թվերի գումարը 119 է, իսկ տարբերությունը՝ 21։ Գտիր այդ թվերը։

1)119-21=98

2)98:2=49

3)49+21=70

Պատ ’49, 70:
2. Հաջորդական երեք թվերի գումարը 156 է։ Ո՞ր թվերն են դրանք։

51+52+53=156
3. Սարգիսը գիտի հինգով ավելի շատ երգ, քան Նարեն։ Նարեն երկուսով ավելի, քան Մհերը։ Նրանք միասին գիտեն 21 երգ։ Ամեն մեկը քանի՞ երգ գիտի։

1)21-5+2=18

2)18:3=6

3)6+5=11

4)6-2=4

Պատ’6,11,4:
4. Մեկ անգամ գնած մթերքների 1/4- ը ընտանիքը սպառում է մեկ օրում։ Քանի՞ օր կհերիքեն մեկ անգամ գնած մթերքները։

4
5. Մասիսն իր լեգոներից պատրաստեց տարբեր բաներ։ Ռոբոտ պատրաստելու համար օգտագործեց լեգոների 1/12-ը։ 2/12-ով տուն պատրաստեց։ 5/12-ը տվեց, որ ընկերները ևս խաղան։ Կհերիքե՞ն մնացած լեգոները մեծ մեքենա պատրաստելուն, եթե մեքենային անհրաժեշտ է լեգոների 5/12-ը։

ոչ չի հերիքի
6. 13 տետր գնելու համար վճարել են 390 դրամ։ Իսկ 3 գրիչի համար՝ 420 դրամ։ 28 տետր ու 28 գրիչ գնելու համար որքա՞ն գումար է պետք։

1)390:13=30

2)420:3=140

3)28.30=840

4)28.140=3920

840+3920=4760

Պատասխան’ 4760

1. Հաշվիր 5-ի կրկնապատիկը։ 5.2=10
2. Հաշվիր 240-ի եռապատիկը։ 240.3=720
3. 56-ի կրկնապատիկից հանիր 20-ի միապատիկը։ 56.2=112 112-20=92
4. Գտիր 25-ի քառապատիկի և 10-ի ութապատիկի գումարը։ 25.4=100 8.10=80 100+80=180
5. Ի՞նչ թվով կվերջանա թվի տասնապատիկը։ 0
6. Գրիր 8-ին պատիկ մի քանի թիվ։ 16,24,40,48
7. Գրիր 9-ին պատիկ մի քանի թիվ։ 9,18,27,36
8. Ո՞ր թվին են բոլոր թվերը բաժանվում։ 1
9. Գրիր 16-ի բոլոր բաժանարարները։ 1,2,4,8,16
10. 8-ի ամենամեծ բաժանարարը գրիր։ 8
11. 21-ի բոլոր բաժանարարները գրիր։ 1,3,7,21
12. 35-ի բոլոր բաժանարարները գրիր։ 1,5,7,35
13. 7-ի ամենամեծ բաժանարարի ու 5-ի ամենափոքր բաժանարարի տարբերությունը հաշվիր։ 7-1=6
14. 11-ի տասնապատիկի ու 64-ի ամենամեծ բաժանարարի գումարը հաշվիր։ 11.10=110 64+110=174
15. Ինքդ կազմիր նմանատիպ 3 առաջադրանք և լուծիր։

13-ի տասնապատիկի և 5-ի կրկնապատիկի տարբերությունը։

13.10=130

5.2=10

130-10=120

54-ի ամենամեծ բաժանարարը։

54

3-ի պատիկ մի քանի թիվ գրիր։

6,9,12,15

Էրիխ Ռասպե

Բարոն Մյունխհաուզենի արկածները

Ուշադիր կարդա՛ և կատարի՛ր առաջադրանքները։

Բայց դուք մի կարծեք, որ ես միայն անտառներում ու դաշտերում եմ ճանապարհորդել։ Ո՜չ, ես շատ անգամ լողացել եմ նաև ծովերով և օվկիանոսներով, և ինձ հետ այնպիսի արկածներ են պատահել, որ ոչ ոքի հետ չեն պատահել։

Մի անգամ մի մեծ նավով Հնդկաստան էինք գնում։ Եղանակը հրաշալի էր։ Բայց երբ մի ինչ-որ կղզու մոտ խարիսխ գցեցինք, ուժեղ փոթորիկ բարձրացավ։

Փոթորիկն այնքան ուժեղ էր, որ կղզուց մի քանի հազար (այո, մի քանի հազար) ծառ պոկեց և ուղիղ դեպի ամպերը վեր հանեց։ Հարյուրավոր փութ կշռող հսկա ծառերն այնքան էին բարձրացել, որ գետնից նայելիս՝ բմբուլի չափ էին թվում։

Բայց հենց որ փոթորիկը վերջացավ, յուրաքանչյուր ծառ իր առաջվա տեղն ընկավ և իսկույն արմատներ գցեց այնպես, որ կղզու վրա փոթորկից ոչ մի հետք չմնաց։

Զարմանալի ծառեր են, այնպես չէ՞։

Ասենք մի ծառ բոլորովին չվերադարձավ։

Բանն այն է, որ, երբ այդ ծառը վեր թռավ, նրա ճյուղերի վրա գտնվում էր մի չքավորգյուղացի իր կնոջ հետ։ Ինչո՞ւ էին նրանք ծառը բարձրացել։ Շատ պարզ՝ որ վարունգ քաղեն, որովհետև այդ երկրում վարունգը ծառի վրա է աճում։

Այդ կղզու բնակիչները ամեն բանից շատ վարունգ են սիրում և ուրիշ ոչինչ չեն ուտում, վարունգը նրանց միակ կերակուրն է։

Երբ փոթորիկը հանդարտվեց, ծառն սկսեց իջնել։ Գյուղացին և իր կինը շատչաղ էին. նրանք իրենց ծանրությամբ ծառը թեքեցին և ընկան ոչ թե այնտեղ, ուր առաջ այդ ծառը աճում էր, այլ ուրիշ տեղ՝ այդ երկրի թագավորի վրա և,բարեբախտաբար, մժեղի նման տրորեցին նրան:

― Բարեբախտաբա՞ր,– կհարցնեք դուք։

Ինչո՞ւ բարեբախտաբար։ Որովհետև այդ թագավորը շատ դաժան մարդ էր և կղզու ժողովրդին գազանաբար տանջում էր։

ժողովուրդը շատ ուրախացավ, որ իրենց տանջողը ոչնչացավ, և նրա թագն ինձ առաջարկեց։

― Խնդրում ենք, բարի Մյունխհաուզեն, մեր թագավորը եղիր։ Դու այնքան իմաստուն ես, այնքան համարձակ։

Բայց ես կտրականապես մերժեցի, որովհետև վարունգ չեմ սիրում։

Տեքստային առաջադրանքներ

1. Ի՞նչտեղիունեցավուժեղփոթորկիժամանակ: Փոթորիկնայնքանուժեղէր, որկղզուցմիքանիհազարծառպոկեցևուղիղդեպիամպերըվերհանեց։
2. Ի՞նչպատահեցինօդբարձրացածծառերիհետ, երբփոթորիկնավարտվեց: Բայցհենցորփոթորիկըվերջացավ, յուրաքանչյուրծառիրառաջվատեղնընկավևիսկույնարմատներգցեցայնպես, որկղզուվրափոթորկիցոչմիհետքչմնաց։
3. Գյուղացինուիրկինըծառիվրաէինբարձրացել,

ա) որ վերևից կղզուն նայեին

բ) որ դաժան թագավորից թաքնվեին

գ) որ վարունգ քաղեին

դ) որ քամուց օրորվեին:

4. Մյունխհաուզեննինչո՞ւչցանկացավդառնալայդկղզութագավորը: որովհետևվարունգչեմսիրում։
5. Տեքստիցդո՛ւրսգրիրՄյունխհաուզենինբնութագրողբառերը: Բարի, իմաստուն, համարձաձակ։
6. Ի՞նչնէրքեզհամարամենիցզարմանալինայսպատմությանմեջ: Դո՛ւրսգրիրայդհատվածը: Շատ պարզ՝ որ վարունգ քաղեն, որովհետև այդ երկրում վարունգը ծառի վրա է աճում։ Այդկղզուբնակիչներըամենբանիցշատվարունգենսիրումևուրիշոչինչչենուտում, վարունգընրանցմիակկերակուրնէ։

Բառային աշխատանք

1. Նշված բառերից առաջգրի՛րինչպիսիհարցինպատասխանողբառեր:

Ուժեղ  փոթորիկ

մեծ նավ

բարի մարդ

սաղարթախիտ  ծառեր

2. Ըստ օրինակի կատարի՛ր առաջադրանքները՝ օրինակ՝ երգել-երգ:

լողալ-լող

ճանապարհորդել-ճանապարհ

փոթորկել-փոթորիկ

առաջարկել-առաջ

3. Գրի՛ր կապույտ գույնով նշված բառերի հոմանիշները: ճանապարհորդել–շրջագայել , Փոթորիկ-քամի ,դաժան-բրիտ, համարձակ-անվեհեր։
4. Գրի՛ր կանաչ գույնով նշված բառերի հականիշները:

չքավոր-ունևոր, չաղ-նիհար, բարեբախտաբար-դժբախտաբար, բարի-չար։

Եղավ՝ մի անգամ անտառի միջին
Արծիվն ու Կաղնին էսպես վիճեցին,
Թե ո՜րն իրենցից շատ տարի կապրի,
Ո՜րն է դիմացկուն ու պինդ ավելի:

Արծիվն ասավ՝ ես. Կաղնին էլ թե՝ ես:
Երկուսն էլ համառ ու հըպարտ էսպես՝
Մեծ-մեծ պարծեցան, սաստիկ վիճեցին,
Վերջը էս տեսակ պայման կապեցին:
Ժամանակ դըրին հինգհարյուր տարի

Արքան հավքերի, արքան անտառի,
Որ թե որոշված էն օրին հասնեն,
Էն օրը մին էլ գան իրար տեսնեն:
Ու Արծիվն իսկույն Կաղնուց հեռացավ,
Հըզոր թևերը շարժեց, վերացավ

Դեպի ամպերը, դեպ ժայռերը,
Ուր անց է կացնում իր լավ օրերը:
Կաղնին էլ փըռեց ճյուղերն երկաթի,
Խո՜ր ու խոր մխեց ճանկերն արմատի
Ու էնպես հուժկու կանգնեց անտառում,

Որ վայր չընկնի էլ հինգհարյուր տարում:
Դարե՜ր անց կացան: Եվ ահա մի օր
Արծիվը եկավ ծերացած, անզոր,
Ծըվոցը կըտրած, տըկար, հևալով,
Թույլ-թույլ թևերը հազիվ քարշ տալով

Տեղ հասավ մի կերպ, նայեց դես ու դեն,
Տեսավ, որ Կաղնին ընկել էր արդեն.
Ճյուղերը թեև դեռ թարմ ու կանաչ,
Ընկել էր ահեղ փոթորկի առաջ:
— Հե՜յ, կանչեց, գոռոզ, պարծենկո՜տ Կաղնի,

Դե լավ ճանաչիր ինձ ու քեզ հիմի.
Հինգհարյուր տարուց մի ժամ էլ դեռ կա,
Ընկել ես արդեն, անկոտրում հըսկա:
— Հինգհարյուր տարի ապրել եմ կանգնած,
Էդքան էլ կապրեմ դեռ էսպես թիկնած,

Մինչև լըրանա մի հազար տարին:
Պատասխան տըվավ ընկած վիթխարին:

Առաջադրանքներ

1. Ըստ բալլադի ո՞վ է հավքերի արքան, ո՞վ է անտառի արքան։ Հավքերի արքան արծիվն է, իսկ անտառի արքան՝ կաղնին։
2. Կնդանական աշխարհում, բնության մեջ ուրիշ ի՞նչ արքաների մասին գիտեք։ Կենդանիների արքան առյուծն է։
3. Ինչո՞ւ են հենց դրանք համարվում արքաներ։  Նրանք ամենա ուժեղն են։
4. Համացանցից կարդա և իմացիր թե դարը քանի տարի է ու գրիր 500 տարին քանի՞ դար է։ 1 դար = 100 տարի 500 տարի = 5 դար
5. Բալլադից դուրս գրիր ածանցավոր 3 բառ և դրանց ածանցներով նոր բառեր կազմիր։ Չընկնի, անզոր, անկոտրում չ-չկար, չկամ, չհասկանալ, ան- անտուն, անգործ, անծանոթ
6. Քո կարծիքով ո՞վ էր ավելի դիմացկուն․ պատասխանդ հիմնավորիր։ Ավելի դիմացկուն էր կաղնին։ Քանի որ նա նորից ճյուղեր կտար և ծառ կդառնար։
7. Բալլադից դուրս գրեք 10 ածական, դրանցով փոքր պատմություն մտածեք և հրապարակեք բլոգում։ Դիմացկուն, պինդ, համառ, հպարտ, հզոր, երկաթի, ծերացած, անզոր, տկար, թարմ, կանաչ։ Անտառի խորքում ապրում էր մի հին կաղնի։ Նա շատ դիմացկուն էր ու համառ։ Տատիներ առաջ երբ նա ավելի երիտասարդ էր, նրա տեսքը ավելի թարմ էր, ճյուղերը ավելի կանաչ էին։ Նա երկաթի նման պինդ ու հպարտ կանգնած էր հողի վրա։ Տարեց տարի նա ծերանում ու տկարանում էր։ Մի ագամ էլ հզոր քամին նրան տապալեց գետնին և նա անզոր պառկեց անտառի կենտրոնում։
8. Կաղնին էլ փըռեց ճյուղերն երկաթի,
   Խո՜ր ու խոր մխեց ճանկերն արմատի

Ինչպե՞ս  կարող են ճյուղերը երկաթի լինեն, իսկ արմատները ճանկեր ունենան։

Կաղնու փայտը շատ ամուր է, իսկ արմատներն էլ հողի մեջ շատ խորն են տարածվում, խոսքը դրա մասին է։

Ընդգծված բառերին նայի՛ր, ուշադրություն դարձո՛ւ` ինչպես են գրվում:

Գիտե՞ք, որ…

Լուսինը Երկրին ամենամոտ գտնվող երկնային մարմինն է: Երկրի և Լուսնի միջև եղած հեռավորությունը փոփոխվում է երեք հարյուր հիսունվեց հազարից մինչև չորս հարյուր վեց հազար կիլոմետրի սահմաններում:
Լույսից զարմանալի բան, երևի թե, չկա: Նա սլանում է բնության մեջ հնարավոր ամենամեծ արագությամբ` վայրկյանում երեք հարյուր հազար կիլոմետր:
Գորտերն առաջին կենդանիներն են, որ հազար ինը հարյուր վաթսունմեկ թվականի մարտին սովետական տիեզերանավով տիեզերք բարձրացան ու ետ վերադարձան:

Տեքստից դո՛ւրս գրի՛ր թվականները և ներկայացրո՛ւ թվային արտահայտությամբ։

Երեք հարյուր հիսունվեց հազար-356000

Չորս հարյուր վեց հազար-406000

Երեք հարյուր հազար-300000

հազար ինը հարյուր վաթսունմեկ-1961

Նայի՛ր ընդգծված բառերին և բաց թողած բառերը լրացրո՛ւ.

Հերոսը մի անգամ է մեռնում, վախկոտը հազար անգամ է մեռնում: (մեռնել)
Մեկի մորուքը վառվում է, մյուսն ասում է` սպասի՛ր ծխախոտս վառեմ: (վառվել)
Մեկի բակում կուտ է ուտում , ուրիշի բակում է ածում (ուտել)
Շան հետ բարեկամացիր, բայց փայտը ձեռքիցդ մի՛ գցիր: (բարեկամանալ)
Սարը սարին չի հանդիպում, բայց մարդը մարդուն հանդիպում է: (չհանդիպել)

Գտի՛ր թաքնված բառը և նրա մեջ կատարված փոփոխությունները գրի՛ր.

երկրագունդ, երկրամաս, երկրաչափություն, երկրաբան, երկրային

լրջանալ, լրջություն, լրջախոհ, լրջմիտ

գնդակ, գնդասեղ, գնդաձև, գնդացիր

աղջնակ, աղջկական

երկիր-ի-ն սղվել է

լուրջ-ու- ն -սղվել է

գունդ-ու-ն-սղվել է

աղջիկ-ի-ն-սղվել է

Ընդգծված բառերի փոխարեն գրի՛ր հակառակ իմաստ ունեցող բառեր։ Դիտարկի՛ր կատարված փոփոխությունները։

Լինում է, չի լինում մի հզոր թագավոր է լինում: Նա շատ ուժեղ է լինում, որովհետև շատ հարուստ է լինում: Մի գեղեցիկ աղջիկ է ունենում: Հավաքում է երկրի քաջ իշխաններին, որպեսզի աղջկան կնության տա: Հավաքվում են իշխանները, անհամբերությամբ սպասում թագավորի և ուրախ-ուրախ զրուցում: Հայտնվում է զվարթ թագավորն իր չքնաղ դստեր հետ: Բոլորն աշխուժանում են:

Լինում է, չի լինում մի անզոր թագավոր է լինում: Նա շատ թույլ է լինում, որովհետև շատ աղքատ է լինում: Մի տգեղ աղջիկ է ունենում: Հավաքում է երկրի վախկոտ իշխաններին, որպեսզի աղջկան կնության տա: Հավաքվում են իշխանները, համբերությամբ սպասում թագավորի և տխուր-տխուր զրուցում: Հայտնվում է մռայլ թագավորն իր տգեղ դստեր հետ: Բոլորն ալարում են:

Նախադասությունները լրացրո՛ւ։

Աղվե՞սը թագավորի աղբանոցում ոսկի գտավ, թե՞ մարգարիտ։
Աղվեսը թագավորի՞աղբանոցում ոսկի գտավ, թե՞ խաղալիք։
Աղվեսը թագավորի աղբանոցո՞ւմ ոսկի գտավ, թե բանջարեղեն։

Աղվեսը թագավորի աղբանոցում ոսկի՞գտավ, թե՞միրգ։
Աղվեսը թագավորի աղբանոցում ոսկի գտա՞վ, թե՞ ցորեն։

Մեկ բառով գրի՛ր։

Ոսկուց շինված բաներ-ոսկեղեն
մորթուց շինված բաներ-մորթեղեն
բրդից շինված բաներ-բրդեղեն
կաթից պատրաստված բաներ-կաթնեղեն
խմորից պատրաստված բաներ-խմորեղեն
երկաթից պատրաստված բաներ-երկաթեղեն

Ո՞ր մասնիկն ավելացրիր: Գրի՛ր:  -եղեն մասնիկը ցույց է տալիս ինչ-որ նյութից պատրաստված բաներ:

Գրի՛ր ընդգծված բառերին իմաստով հակառակ բառեր:

Մի եղբայրը օր-օրի հարստանում էր, իսկ մյուսը՝աղքատանում։
Թագավորը մեծ որդուն թողեց ամեն ինչ,
իսկ մյուսին՝ ոչինչ։
Այսօր ձու գողացողը վաղը ձի կգողանա։

Արևն ամպերի ետևից երևում էր, մեկ՝ չէր երևում։
Շողոքորթող կատուն օրեցօր չաղանում էր,
իսկ շունը՝նիհարում
Այստեղ շատ խոնավ է, չոր տեղում նստի՛ր:

1. Տրված թվերը ներկայացրեք կարգային միավորների գումարի տեսքով.

Օրինակ՝ 1205=1·1000+2·100+5·1 

• 236=2.100+3.10+6.1
• 807=8.100+7.1
• 4502=4.1000+5.100+2.1
• 1561=1.1000+5.100+6.10+1.1
• 46305=4.10000+6.1000+3.100+5.1
• 75610=7.10000+5.1000+6.100+10.1
• 400693=4.100000+6.100+9.10+3.1
• 408964=4.100000=8.1000+9.100+6.10+4.1

2․ Կարգային միավորների գումարը գրիր թվի տեսքով։

Օրինակ՝ 5· 100+3·10+2·1=532

• 6· 1000+2·100+4·1=6204
• 8· 1000+6·100+9·10+7·1=8697
• 4· 1000+3·10+6·1=4036
• 7· 10000+3·1000+2·10+5·1=7325
• 4· 10000+3·100+2·10+4·1=40324
• 3· 10000+3·1000+2·1=33002
• 6· 100000+3·100+2·10+5·1=6003025

3․Ո՞րն է այն վեցանիշ թիվը, որի տասնավորը 8 է, հազարավորը՝ 4, իսկ մյուս  բոլոր թվանշանները՝ 9։

994989

4․Ո՞րն է այն հնգանիշ թիվը, որի միավորը 2 է, հազարավորը՝ 5, իսկ մյուս բոլոր թվանշանները՝ 1։

115112

5․Գտիր այն թիվը, որի միավորը 6 է, տասնավորը 2 անգամ փոքր է միավորից, հազարավորը 0 է, տասհազարավորը՝ 1, հարյուրավորը՝ 3։

10326

6․Չորս հազար հինգ հարյուր ութ թիվը թվանշաններով գրելիս, ո՞ր կարգում է կլինի «5» թվանշան:

4508

7․Ո՞րն է այն քառանիշ թիվը, որի տասնավորը 8 է, միավորը՝ 1 , մնացած թվանշանները՝ 2։

2281

8․Ո՞րն է թվի գրության 2-րդ կարգի կարգային միավորը։

տասնավոր

9․Նշվածներից ո՞րը թվի գրության կարգային միավոր չէ։

ա)1

բ)90-սա

գ)10000

դ)100

10․Ո՞րն է թվի գրության 5-րդ կարգի կարգային միավորը։

Տասհազար

11.Գտիր ամենամեծ եռանիշ ու ամենափոքր քառանիշ թվերի գումարից 2-ով մեծ թիվ։

999+1000+2=2001

12.Գտիր ամենափոքր քառանիշ և ամենամեծ հնգանիշ թվերի գումարը

1000+99999=100999

13. Քանի՞ տասնյակ կա 3985 թվի մեջ։
14. 398
15. Քանի՞ հարյուրյակ կա 42901 թվի մեջ։ 429

15. Քանի՞ միավոր կա 987200 թվի մեջ։

987200